Sau khi bạn đã trị mụn trứng cá thành công, trên mặt bạn có thể sẽ vẫn còn những vết đỏ hoặc đốm nâu xấu xí mà mụn để lại. Những "kẻ đáng ghét" đó sẽ là những gì mình tập trung nói đến và giải quyết trong bài viết này!

Những đốm đỏ và nâu do mụn để lại trên da
Những đốm đỏ và nâu do mụn để lại trên da

Đầu tiên, phần lớn những "hậu quả" và vấn đề để lại trên mặt bạn sau khi trị mụn thành công đều do 2 yếu tố "Tăng sắc tố sau viêm" (PIH) và "Ban đỏ sau viêm" (PIE) gây ra. Nếu bạn lần đầu nghe đến hoặc đã từng nghe đến nhưng chưa tìm hiểu kỹ thì rất dễ nhầm lẫn giữa 2 tình trạng này.

Phân biệt giữa các loại "sẹo mụn trứng cá".

Ở Việt Nam, dường như thuật ngữ "sẹo mụn" đã trở thành một từ chung để chỉ 3 vấn đề rất khác nhau:

  • Tăng sắc tố sau viêm (PIH)
  • Vết ban đỏ sau viêm (PIE)
  • Sẹo teo

Hãy cùng phân biệt từng loại trước nhé!

Tăng sắc tố sau viêm (PIH) là gì?

Tăng sắc tố sau viêm (PIH) là tình trạng da xuất hiện những vết màu nâu hoặc đen do sản xuất sắc tố melanin quá mức. Nói đơn giản hơn, đó là những vết tàn nhang, vết bớt, vết đen.

Tàn nhang, vết bớt, vết đen là tình trạng tăng sắc tố da do melanin sản xuất quá mức
Tàn nhang, vết bớt, vết đen là tình trạng tăng sắc tố da do melanin sản xuất quá mức

Nếu bạn không biết melanin là gì thì nó là sắc tố tạo nên màu đen cho tóc, da và mắt của con người. Vì nó là sắc tốc tạo màu đen nên đôi khi còn được gọi là "hắc tố". Các tế bào sản xuất melanin được gọi là tế bào hắc tố (melanocytes), và quá trình sản xuất melanin được gọi là melanogenesis.

  • Melanin: sắc tố tạo nên màu sắc cho da, tóc, mắt.
  • Melanocytes = tế bào sản xuất melanin.
  • Melanogenesis = quá trình sản sinh ra sắc tố melanin.

Các bạn có làn da sẫm màu hơn dễ bị PIH hơn khi các tế bào hắc tố hoạt động quá mức.

Nguyên nhân gây ra PIH?

Nguyên nhân gây ra PIH là do cơ thể sản xuất quá nhiều melanin, và các yếu tố kích hoạt quá trình này gồm: nổi mụn, lão hóa, mang thai, nội tiết tố và tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.

Dành cho bạn nào chưa biết thì melanin là một chất chống nắng tự nhiên của cơ thể, mình có giải thích về cơ chế gây cháy nắng và cách chữa cháy nắng ở đây. Melanin sẽ bảo vệ da bạn khỏi ánh nắng mặt trời bằng cách hấp thụ 50-75% bức xạ tia UV (theo nghiên cứu khoa học). Lý do tại sao những bạn có làn da ngăm đen khó bị cháy nắng hơn, đó là vì làn da bạn có nhiều melanin hơn, khả năng bảo vệ tốt hơn.

Khi làn da tiếp xúc nhiều với ánh nắng mặt trời, các tế bào hắc tố sẽ tăng cường sản xuất melanin để tự bảo vệ, tạo ra các vết nám và tàn nhang. Đó là lý do tại sao việc sử dụng kem chống nắng là rất quan trọng, kem chống nắng hấp thụ tia UV và thay melanin làm công việc bảo vệ để nó được sản xuất ít hơn, ít tăng sắc tố hơn.

Ban đỏ sau viêm (PIE) là gì?

Ban đỏ sau viêm (PIE) là một thuật ngữ được đặt ra gần đây và nó đang rất được quan tâm như là 1 bệnh da liễu. Ban đỏ sau viêm là các vết đỏ hoặc tím để lại do viêm (thường là mụn trứng cá). Cá nhân mình đã có rất nhiều kinh nghiệm về việc này. Đây là một bức ảnh về ban đỏ sau khi trị mụn trứng cá để bạn có thể hình dung.

PIE là những đốm đỏ dưới da sau khi trị mụn
PIE là những đốm đỏ dưới da sau khi trị mụn

Hãy để ý, những đốm PIE này có màu đỏ chứ không phải màu nâu - là một cách để phân biệt với PIH. Màu đỏ mà bạn thấy là chính là máu, là kết quả của việc bị tổn thương hoặc giãn nở của các mạch máu nhỏ gần bề mặt da.

Suy nghĩ của cá nhân mình về PIE:

PIE ảnh hưởng nhiều hơn đến những bạn có tone da sáng và thường ít ảnh hướng đến những bạn có làn da ngăm hoặc người da màu. Có thể có sự kết hợp của cả PIE và PIH. Trên thực tế, đôi khi PIE có thể trở thành PIH nếu không được điều trị, nhưng hầu hết là có sự kết hợp của cả 2 tình trạng.

Các phương pháp điều trị PIH (đốm nâu, tàn nhang, nám) tập trung vào việc ức chế sản xuất melanin. Các phương pháp này không có tác dụng đối với trường hợp PIE vì nó không phải là vấn đề do melanin gây ra.

Sau khi trị mụn, hầu hết mọi người đều bị cả 2 tình trạng PIE và PIH kết hợp, bên cạnh những đốm đỏ PIE là vết nâu do tình trạng tăng sắc tố PIH.
Sau khi trị mụn, hầu hết mọi người đều bị cả 2 tình trạng PIE và PIH kết hợp, bên cạnh những đốm đỏ PIE là vết nâu do tình trạng tăng sắc tố PIH.

Nguyên nhân gây ra bệnh ban đỏ sau viêm (PIE)

PIE là kết quả của tình trạng viêm do chấn thương. Nếu ở trên mặt, thì thường do mụn viêm, mụn nhọt, da khô hoặc mất nước, bỏng hóa chất, tẩy da chết quá nhiều, các vết cắt, vết xước, cháy nắng, v.v.

Cách nhận biết bạn bị ban đỏ sau viêm (PIE) hay tăng sắc tố da (PIH)

Các vết đỏ của ban đỏ sau viêm (PIE) sẽ tạm thời biến mất khi bạn dùng tay ấn lên vùng đó, trong khi PIH thì không.

Để có thể kiểm tra, hãy tìm một vật gì đó trong suốt như một cái kính hay một cái ly thủy tinh hoặc cái gì đó tương tự và ấn xuống vết đỏ bạn nghi ngờ là PIE. Nếu dấu trở nên trắng và biến mất, đó là dấu hiệu cho thấy bạn bị PIE chứ không phải PIH.

Ban đỏ PIE sẽ tạm thời biến mất khi áp lực lên nó, trong khi nhưng vết nâu PIH thì không.
Ban đỏ PIE sẽ tạm thời biến mất khi áp lực lên nó, trong khi nhưng vết nâu PIH thì không.

Chứng tăng sắc tố PIH (đốm nâu, tàn nhang, nám) không bị ảnh hưởng bởi xét nghiệm này. Tuy nhiên, phương pháp này không phải lúc nào cũng chính xác nên được sử dụng như một hướng dẫn hơn là chẩn đoán.

Các vết sẹo teo, sẹo lõm, rỗ

Sẹo teo là những vết lõm để lại trên da sau khi bị mụn hoặc viêm nhiễm. Có 3 loại khác nhau: sẹo rộng hình hộp, sẹo rỗ và sẹo rãnh dài. Mình cũng đã có rất nhiều kinh nghiệm trong việc điều trị các loại sẹo do mụn, mình sẽ viết một bài nói về vấn đề này. Nhưng mục đích của bài viết này, chúng ta sẽ không thảo luận thêm về sẹo teo.

Sẹo teo sau khi trị mụn
Sẹo teo sau khi trị mụn

Tóm lại:

  • Chứng tăng sắc tố sau viêm (PIH) = các vết màu nâu hoặc đen gây ra bởi hắc tố.
  • Ban đỏ sau viêm (PIE) = vết đỏ do mạch máu giãn ra hoặc tổn thương.
  • Sẹo teo = vết lõm để lại trên da do mụn hoặc viêm.

Cách điều trị ban đỏ sau viêm (PIE).

Tại thời điểm này, chỉ có 2 phương pháp là khả thi để điều trị ban đỏ sau viêm (PIE): điều trị bằng laser mạch máu (vBeam laser)sử dụng tấm dán trị sẹo silicon.

Như đã nói ở trên, PIE là kết quả khi các mao mạch ở gần bề mặt da bị tổn thương hoặc giãn ra. Điều này khiến cho laser mạch máu (vBeam laser) trở thành 1 phương pháp điều trị cực kỳ hiệu quả. Phương pháp này hoạt động bằng cách thâm nhập đủ sâu vào da, phân tán và phá vỡ các mạch máu bị tổn thương gây ra PIE (cơ chế vBeam laser).

Laser vBeam là phương pháp điều trị cực kỳ hiệu quả cho tình trạng PIE
Laser vBeam là phương pháp điều trị cực kỳ hiệu quả cho tình trạng PIE

Cơ chế của việc sử dụng tấm dán trị sẹo silicon ít được nói đến nhưng được hiểu là làm tăng độ ẩm của lớp sừng (lớp ngoài cùng của da), bảo vệ khỏi sự xâm nhập của vi khuẩn và duy trì tính toàn vẹn của hàng rào da.

Miếng dán silicon trị sẹo thâm ScarAway.
Miếng dán silicon trị sẹo thâm ScarAway.
Kết quả sau 4-8 tuần sử dụng miếng dán ScarAway
Kết quả sau 4-8 tuần sử dụng miếng dán ScarAway

Mặc dù chưa được khoa học chứng minh, nhưng theo kinh nghiệm cá nhân của mình, các sản phẩm có chứa Vitamin C (L-Ascobic Acid hoặc Natri ascorbyl phosphate) và Niacinamide sẽ có tác dụng trong điều trị PIE. Ngoài ra, các chất khóa ẩm như vaseline hoặc aquaphor cũng giúp các vết PIE của mình mờ đi nhanh hơn. Mình nghĩ nó hoạt động bằng cách tạo ra một lớp phủ bảo vệ (như các miếng dán silicon) tạo ra môi trường ẩm để chữa lành vết thương và đẩy nhanh quá trình làm mờ PIE.

Nếu hàng rào dưỡng ẩm và lớp màng acid của da bị hư hỏng, các vết ban đỏ sau viêm (PIE) có thể sẽ trở nên nặng hơn. Do đó, giống như mình đã đề cập trong bài viết về cách loại bỏ mụn trứng cá, bạn cần phải thật sự tập trung vào việc dương ẩm và giảm các kích ứng nhiều nhất có thể. Thực hiện tốt 2 điều này, các vết PIE của bạn sẽ nhạt dần sau vài tuần và hết nhanh hơn đáng kể.

Dưỡng ẩm! dưỡng ẩm! Và dưỡng ẩm!

Mình nhận thấy rằng, khi mình chú trọng việc dưỡng ẩm, các mẩn đỏ do mụn sẽ giảm và biến mất trong vòng vài tuần đến một tháng. Trong khi trước đây có thể mất đến cả năm! Vì vậy, hãy luôn ghi nhớ khẩu hiệu: dưỡng ẩm! dưỡng ẩm! và dưỡng ẩm.

Hada Labo Rohto Gokujyn HA Lotion là toner HA dưỡng ẩm "hạng nặng"
Hada Labo Rohto Gokujyn HA Lotion là toner HA dưỡng ẩm "hạng nặng"

Có rất nhiều cách để làm điều này. Bạn có thể thêm 1 loại toner acid hyaluronic (HA) sau bước rửa mặt, mà sản phẩm yêu thích của mình là Hada Labo Rohto Gokujyn HA Lotion. Hoặc đôi khi có thể bỏ qua luôn bước rửa mặt buổi sáng để tránh khô da... Nói chung, hãy tìm những gì phù hợp với bạn!

Chi phí để điều trị PIE bằng laser v-Beam là bao nhiêu?

Nó phụ thuộc vào cơ địa của bạn và bác sĩ da liễu. Ước tính thấp nhất là khoảng 3tr5 - 12tr. Nếu bạn có điều kiện và quyết định đầu tư vào phương pháp laser mạch máu, hãy chọn một địa chỉ phòng khám uy tín và nhờ các bác sĩ và chuyên gia tư vấn kỹ nhé. Vì nó khá là tốn kém, nên đừng để mất tiền oan cho những vết PIE nhỏ.

Liệu có cách gì khác để điều trị PIE không?

Đây sẽ là câu hỏi của khá nhiều bạn vì không phải ai cũng có đủ ngân sách cho các phương pháp điều trị bằng laser mạch máu. Vâng! vẫn còn một cách khác đó là "thời gian và sự chờ đợi", có thể bạn sẽ không thích nghe điều này nhưng đó là cách cuối cùng bạn có thể làm.

Nhưng bạn cứ hãy yên tâm đi, các vết đỏ sẽ dần dần tự biến mất, chỉ cần bạn dưỡng ẩm da cho tốt và sử dụng kem chống nắng đầy đủ.

"Chờ đợi là hạnh phúc"

Cách điều trị chứng tăng sắc tố sau viêm (PIH).

So với PIE, việc điều trị PIH sẽ rõ ràng và cụ thể hơn thông qua 2 cách: Ức chế tyrosinase (một loại enzym xúc tác quá trình sản xuất melanin) và tăng tốc độ thay da chết để các vết nám mờ đi nhanh hơn. Ngoài ra, hãy luôn nhớ SỬ DỤNG KEM CHỐNG NẮNG để hạn chế tăng sắc tố.

Như đã nói ở trên, việc sản xuất melanin quá mức là nguyên nhân dẫn đến tăng sắc tố sau viêm. Quá trình sản xuất melanin cần một enzyme xúc tác là tyrosinase, chỉ cần ức chế enzyme này là chúng ta có thể hạn chế được quá trình sản xuất melanin và chống lại chứng tăng sắc tố PIH, giúp giảm thâm, nám và các đốm nâu.

Bên cạnh ức chế tyrosinase, tẩy da chết cũng là một cách để làm mờ các vết nám, đốm nâu do tăng sắc tố PIH. Quá trình tẩy da chết sẽ đẩy nhanh quá trình bong da cũ thay da mới, khiến thời gian PIH biến mất nhanh hơn.

Dưới đây là danh sách các thành phần và sản phẩm có thể ức chế tyrosinase hoặc tăng tốc tộ thay tế bào mình khuyên dùng để điều trị PIH. Để ngắn gọn và dễ theo dõi, mình sẽ chỉ tóm tắt nhanh về từng thành phần thôi nhé! Và nếu như bạn muốn tìm hiểu kỹ, hãy bấm vào nút tìm kiếm để tìm thêm các bài viết của mình về chúng.

1. AHA (acid glycolic, acid lactic, acid mandelic)

Tăng tốc độ đổi mới tế bào. Tẩy tế bào chết trên bề mặt da. Phù hợp hơn cho da khô.

Đọc bài: AHA và BHA trong chăm sóc da.

Sản phẩm khuyên dùng:

  • PC's 8% AHA Gel
  • Drunk Elephant TLC Framboos Glycolic Night Serum
  • Cosrx AHA 7 Whitehead Power Liquid

2. Arbutin

Là chất ức chế tyrosinase. Dạng hydroquinone an toàn hơn. Tốt hơn cho các loại da sáng hơn.

Sản phẩm khuyên dùng:

  • Hada Labo Shirojyun Albutin Medicinal Whitening Lotion
  • Benton Snail Bee High Content Essence

3. Axit azelaic

Thành phần trị mụn dịu nhẹ. Cũng là chất ức chế tyrosinase mạnh mẽ. Kháng khuẩn, chống oxy hóa, chống sừng hóa.

Đọc bài: Trị mụn bằng Azelaic Acid cho làn da nhạy cảm.

Sản phẩm khuyên dùng:

  • GIGI Bioplasma Azelaic Cream 15%
  • Ecological Formulas Melazepam Cream
  • 15% Skinoren Gel

4. BHA (Salicylic Acid)

Tẩy da chết, làm thông thoáng lỗ chân lông, điều trị và làm mờ tăng sắc tố da.

Đọc bài: AHA và BHA trong chăm sóc da.

Sản phẩm khuyên dùng:

  • Paula's Choice Regular Strength 2% BHA
  • Paula's Choice Skin Perfecting 2% BHA Liquid
  • Stridex Pads

5. Gạo lên men (cơm rượu)

Chứa acid kojic, một chất ức chế tyrosinase. Tốt cho da xỉn màu.

6. Chiết xuất từ cam thảo

Chất ức chế tyrosinase. Nhẹ nhàng, làm dịu da.

Sản phẩm khuyên dùng:

  • Drunk Elephant C-Firma Day Serum
  • SCINIC Honey All In One Ampoule

7. N-Acetyl Glucosamine

Chất ức chế tyrosinase. Hoạt động hiệp đồng với Niacinamide.

8. Niacinamide

Thành phần khá đa năng. Chống oxy hóa, tăng sản xuất collagen và dưỡng ẩm da, làm giảm sự tăng sắc tố.

Đọc bài: Sử dụng Niacinamide để dưỡng ẩm và làm trắng da.

Sản phẩm khuyên dùng:

  • CeraVe AM Moisturizer (kem chống nắng)
  • CeraVe PM Moisturizer
  • EltaMD AM Therapy
  • EltaMD UV Clear SPF 46 (kem chống nắng)
  • SCINIC Honey All In One Ampoule

9. Các Retinoids (Tretinoin, Retinol, Adapalene).

Tăng sản xuất collagen và tế bào, chống lại quá trình tăng sinh.

Đọc bài: Hướng dẫn sử dụng Retinol và Hướng dẫn sử dụng Tretinoin.

Sản phẩm khuyên dùng:

  • Differin (Sản phẩm retinoids đầu tiên được FDA phê duyệt không cần kê đơn)
  • Klenzit-C (dễ mua tại Việt Nam, xem hướng sử dụng dẫn tại đây)
  • Paula's Choice Clinical 1% Retinol Treatment with Peptides & Vitamin C

10. Acid tranexamic

Giảm sản xuất melanin. Hoạt động hiệp đồng với Niacinamide.

Sản phẩm khuyên dùng: My Beauty Diary Tranexamic Acid Radiance Mask

11. Vitamin C

  1. Sodium Ascorbyl Phosphate: Trị mụn trứng cá, làm sáng da, dịu nhẹ. Không có tác dụng phụ.
    • Sản phẩm khuyên dùng: Mad Hippie Vitamin C Serum
  2. L-Ascobic Acid (LAA): Vitamin C tinh khiết. Chống oxy hóa mạnh, thúc đẩy sản xuất collagen. Có đặc tính bảo vệ quang học, làm sáng da.

Sản phẩm khuyên dùng:

  • Dr Brenner 20% Vitamin C
  • NuFountain® C20®+Ferulic Vitamin C
  • Drunk Elephant C-Firma Day Serum
  • Timeless 20% Vitamin Serum
  • Skinceuticals C E Ferulic

Với tất cả tình yêu thương và sự ấm áp, mình hy vọng bài viết này dễ giúp ích cho bạn trong việc đánh bay các viết sẹo mụn, thâm, nám do mụn để lại. Nếu có bất kỳ ý kiến và câu hỏi gì, hãy để lại cho mình bên phần bình luận phía dưới để được giải đáp nhé!

Bài viết này hữu ích không?
Bình luận
0 Bình luận